Trang chủ Việt Nam Cổ Cò – bí ẩn một thủy lộ đặc biệt – Kỳ 1: Thủy lộ quan trọng của xứ Đàng Trong

Cổ Cò – bí ẩn một thủy lộ đặc biệt – Kỳ 1: Thủy lộ quan trọng của xứ Đàng Trong

qua admin
0 nhận xét

Một khúc sông Cổ Cò ở địa phận tỉnh Quảng Nam – Ảnh: TRƯỜNG TRONG

Câu chuyện về một thủy lộ từng tồn tại quan trọng trước khi phai mờ đang chờ được hồi sinh…

“nhữngdòngchảysong song vớibiểnsóngvaitròcuantronggiao th ngvàpháttrongginh kinh kinh kinh vớingoạiquốc.

Con đường vận tải

tácgiảcuốnsáchcó500nîmnhhưthếchrằngngngnếuhộianch xemlàcửangõcácquốcgiavàoxứứth th thekỳtrourướcthchngởchnh nh chnh nh chnh nh chnh nh chng

Phóng mắt về tuyến đường mới nối liền hai bên cầu Ông Điền (TP Hoi An, Quang Nam)

Nhiều năm nghiên cứu về lịch sử đất Quảng, ông cho rằng nếu cần lựa chọn đâu là dự án tiêu biểu nhất mang tính biểu tượng cho sự hợp tác cùng phát triển giữa hai tỉnh thành Quảng Nam và Đà Nẵng, đó chính là dự án khơi thông sông Cổ Cò.

Một hành lang kinh tế chảy tràn trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân xứ Quảng nhiều thế kủ trước giờ đây sinhđang

ngượcquákhứ, từthếkỷ17, hộian (quảngnam) những lối nhỏ thì toàn bộ giao thương, hàng hóa đều nhờ cả vào tuyến đường thủy.

Người ta ví thương cảng Hội An là “ngã tư” lớn của xứ Đàng Trong, nơi hợp lưu của cả ba con sông đổ về biển. ホイアン được kết nối với vùng phia Nam qua sông Trường Giang, phía Bắc qua sông Cò và miền thượng bởi hệ thống sông Thu Bồn rớn.

nHHờChừahưởngthếmạnhvềvậntảivàhậuphươnglàmộtvùngthuttrùphurộnglớnvớicưdânChMchỉlàmlụngmàhộian

Nhà văn Hồ Trung Tú cho rằng trong giao thương với hải ngoại, những dòng sông chảy song song với đường bờ biển đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Bởi những chuyến thuyền hàng chở nặng hàng trăm năm trước không dễ ra giữa trùng khơi căng buồm đón gió mà phải men theo đường bờ biển, tận dụng tối đa những dòng chảy kín gió để đảm bảo an toàn cho người và hàng hóa.

hộian andy fhattriểngiaothng chyếuyếuvớicácthuyềngngngngngn, loạithuyềngngmạicủanhậttth thimạcphủtokugawa vàphuckiến, quảng).

Các tàu buôn đến từ phương Bắc thường tới vịnh Đà Nẵng rồi dọc theo “con đường tơ lụa” Cổ Cò để đến Hội. Con đường này có thể tiện hơn vì khỏi phải đi vòng quanh bán đảo Sơn Trà, như vậy sẽ rút ngắn được lộ trinh mà lại an toànós.

Để chứng minh “văn minh thời kỳ đó” vẫn nằm dọc dài theo dòng sông Cổ Cò, chúng toi tới chùa Vạn Đức nằm bên cầu Ông ĐiỺàn . Ngôi chùa trải qua 13 đời trụ tri hướng mặt ra sông có Tổ khai sơn là Thiền sư Minh Lượng (1626-1709) người Triều Châu, tỉnh Quảng Truc Đng.

Sử chùa biên rằng vào nửa cuối thế kỷ 17, thiền sư sang nước Nam tham dự giới đàn trong tại chùa Thiền Lâm – Thuận Hóa theo lời chờa mờa

Sau đó, ông vào ở tại Hội An, được một phật tử hiến cúng khu đất này lập một thảo am nhỏ để tu hành. Dần dần xây dựng thành một ngôi chùa có quy mô lớn lấy tên là Lang Thọ tự, sau đổi thành chùa Vạn Đức.

Có một lý do để những nhà sư cùng nhìn nhận vai trò của dòng sông đối với ngôi chùa là hướng cửa chính. Khi khai sơn, chùa hướng mặt phia dòng Cổ Cò đón những làn gió tươi mát từ những thuyền buôn qua lại trên sông .

Nhưng rồi khi dòng sông bồi lấp, cảnh trên bến dưới thuyền không còn nữa, ngôi chùa đổi hướng về phía làng mạc xung quanh. Đến nay lại “Châu về Hợp Phố” khi dòng sông ngày nào đang chực chờ nối dòng.

Cổ Cò - bí ẩn một thủy lộ đặc biệt - Kỳ 1: Thủy lộ quan trọng của xứ Đàng Trong - Ảnh 2.

Bản đồ sông Cổ Cò nối Đà Nẵng và Hội An (đậm song song bờ biển no đoạn) trong những thế kỷ trước – Ảnh: Tư liệu

Sông dừng chảy khi nào?

Đã có rất nhiều ghi chép chứng minh vai trò quan trọng của Cò trong sự hội nhập của xứ Đàng Trong. Có rất nhiều tác phẩm, nhất là của những ngườin ngoại quốc tới Hội An vào những thế kỷ trước nhắc đến dòng sông sông lịch .

mộttrongnhữngtácphẩmnổitiếngvàphổbiến gender giữtrongnhhữngthưviệnlớn

Nhận lời mời từ chúa Nguyễn Phúc Chu, năm 1695 hòa thượng Thích Đại Sán đến Đàng Trong dự giới đàn và có thời gian dài rong chơửs li . Một trong những miêu tả của ông về dòng sông Cổ Cò cho thấy tầm quan trọng của con đường vận tải này:

“Chợp ngủ trên thuyền chừng nửa giờ đã thấy phương Đông sáng bạch, khoác áo choàng đứng dậy thấy sóng yên nước lặng. Khi hỏi những người gần đấy mới biết đây là nơi trú ẩn, tránh gió của nhiều đoàn thuyền chở lương vào Hội Ann”.

thậmchítrướccảhòathngthíchchsán, nhàduhànhphươngtâykhichnxứứứng trongvàothờikonh nhưchristoforo borri (1622) cũngnhh ra ra va kng bi kng bi kng bi kng bi kng naan.

Boli Vito: “hộian và chringlàaicửabiểnkhácnhaunhưngởgầnnhauvà giaothôthôthāunhaudnam”.

Nhưng rồi thủy lộ quan trọng bị cắt đứt, lãng quên sau khi bị bồi lấp. Sách Đại Nam nhất thống chí được Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn vào thế kỷ 19 có ghi sông Cổ Cò nằm ở hạlưu hai huyện Hhaện Ph. Nguồn nước của sông từ Thanh Châu chề phía bắc chừng 42 dặm qua phía tây núi Ngũ Hành Sơn vào sông Cẩm Lệ.

Lòng sông đ bị cát bồi lấp nông cạn, phải ợi thủu thôn mớng ược.

Nhà văn Hồ Trung Tú cho rằng dù sông Cổ Cò đã sết thúc sứ mệnh vận tải, thông thương nhưng vẫn trở thành một dòng sông sông côich lịủủủủủ. bởingoàinhữngghichép、giátrouvvìavóavậtchấtvẫncòntồntại

“Tronglịchsửthhoàngkimcủahộian, dòngsôngcongcong conggópmộtphầnbởinghĩavừarútngắnkhoảngcáchvừamang

vàogiaiạnthếkỷkỷ17-18, hộiancòngng cong vaitròrấtquan trong trong việchìnhthànhnên “cononggốmsứ” tren

nơi emotion lung gianképgépgiữavùngbioungngnamávàtrunghoa, congnhhưgiữanhhậtbảnvàtrunghoatrêncon congnggốmsuxuyêntháibìnhng

theonhànghiêncứuh hhhh ang an, lộtrìnhhộianhộian thngõngng theo

Theotínhtounnếutàubècitheolộtrìnhnàysẽkhôngphải deer

*********

Đến cuối thế kỷ 19, nhiều đoạn trên tuyến thủy lộ quan trọng kết nối hai thị cảng bị bồi lấp. Người Pháp đã cùng lúc tìm phương án nối nạo vét tuyến vận tải này và cho đầu tư tuyến đường sắt giữa Đà Nẵing – Hộ …

>> Kỳ tới: Sự lên ngôi của một thị cảng

You may also like

Để lại một bình luận